Lambak ng Patay, ni Sorley Maclean

Ipinaskil noong 01/11/2013 ni Roberto Añonuevo

salin ng mga tula ni Somhairle MacGill-Ean [Sorley Maclean]
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Kalbaryo

Ang aking paningin ay wala sa kalbaryo
o kaya’y sa Pinagpalang Bethlehem,
bagkus sa mabantot na nayon ng Glasgow,
na ang buhay ay naaagnas habang lumalaki;
at sa isang silid sa Edinburgh,
ang silid ng karukhaan at pagdurusa,
na ang maysakit na sanggol
ay nag-iihit at alumpihit hanggang mamatay.

Lambak ng Patay

Winika ng Nazi o iba na ibinalik ng Fuehrer sa Alemang Kalalakihan  ang ‘karapatan at ligayang mamatay sa pakikidigma.’

Nakaupo nang walang tinag sa Lambak ng Patay
sa ibaba ng Tagaytay Ruweisat
ang batang nakatakip ang buhok sa kaniyang pisngi
at nagsaabuhing marungis na mukha;

Nabatid ko ang karapatan at ligaya
na natamo niya mula sa kaniyang Fuehrer,
sa pagsubsob sa larangan ng pagpatay
upang hindi na muling bumangon;

sa ringal at sa kasikatan
na taglay niya, hindi nag-iisa,
bagaman siya ang pinakakaawa-awang makita
sa laspag na lambak

na nilalangaw ang mga abuhing bangkay
sa bundok ng buhanging
makutim na dilaw at hitik sa mga basura
at pira-pirasong bagay mula sa sagupaan.

Ang bata ba ay kasama sa pangkat
na umabuso sa mga Hudyo
at Komunista, o nasa higit na malaking
pangkat nilang

tumututol na mahimok, mula sa simula
ng mga salinlahi, sa paglilitis
at baliw na deliryo ng bawat digmaan
para sa kapakanan ng kanilang mga pinuno?

Filed under: halaw,salin,tula | Minarkahan: ,,,,,,,,,,, | Mag-iwan ng Puna »

Kulam

Ipinaskil noong 12/07/2011 ni Roberto Añonuevo

Natuklasan ng huklubang mangkukulam ang bisa ng bulóng, at isang gabi ay sinubok niyang isakay sa simoy ang mga salita. Ang unang pagtatangka ay nagbunga ng alimpuyo ng alikabok, na humalo sa ulop na hatid ng tuyot na buntot ng Nobyembre. Ipagpalagay na bukod na sistema solar ang ipuipo, at ikaw na nakamamasid ay makararamdam ng pagkasabik sa bagong planeta na nagkikimkim ng lihim na nilalang at kaligirang makatatanggap ng lumalabis na populasyon ng kabihasnan. Hindi masisiyahan ang mangkukulam; at sa ikalawang pagtatangka noong sumunod na gabi ay mananalangin sa mga anito para sumapit ang unos na maglalandas sa iyong pusod bago humimpil nang matagal sa kambal mong puyô. Mapapaigtad ka, at mauulinig ang tinig ng hukluban na pumapasok sa iyong kalooban upang bulabugin ang ritwal ng nakagawiang tibok ng puso. Magsasalubong ang iyong mga kilay at mapapakagat-labi ka. Kulang pa ani mangkukulam ang gayong tagpo, at sa ikatlong pagtatangka noong ikatlong gabi ay huhubarin ang agam-agam, at ang kaniyang gunam-gunam ay sasaklawin ang iyong labi at paningin. Ak. . . ka! Ak. . . ka! Papawisan ka nang malamig; mangangatal ang iyong baba at pipitlag ang kalamnan na waring bagabag, saka durupok ang iyong mga tuhod hanggang isuko mo ang iyong sarili sa kaluguran ng karimlan. Papatak ang dugo sa sahig. Maglalakad ka na parang malagihay, at matitigmak ang sahig sa mapupulang alaala ng halimaw na humihigop ng dugo at naglulunoy sa iyong ihi. Sisirit mula sa mga puwang ng pader na laman ang maligamgam na likido, at pagkaraan, ang mangkukulam ay waring tinamaan ng kidlat na gugulapa sa pagod sa kaniyang libingan, at ibubulalas sa halakhak ang di-mapigil, di-maunawaang kabangisan.

“Kulam,” tulang tuluyan © ni Roberto T. Añonuevo. 7 Disyembre 2011.
"Paglisan ng mga Mangkukulam," pintura ni Louis Falero, 1877.

"Paglisan ng mga Mangkukulam" (Etude de Sorciere N.22), pintura ni Louis Falero, 1877.

Filed under: mito,tula,Tulang Tuluyan | Minarkahan: ,,,,,,,,, | Mag-iwan ng Puna »

Lorelei, ni Heinrich Heine

Ipinaskil noong 11/18/2011 ni Roberto Añonuevo

salin ng “Lorelei,” ni Heinrich Heine [Christian Johann Heinrich Heine]
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

Ganap akong bigong hanapin ang ugat
Kung bakit ba ako’y balisa’t malungkot;
May isang kuwentong ako’y binagabag
at hanggang paghimbing ay nambubulabog.

Malamig ang simoy noong agaw-dilim
At ang agos sa Rhine ay sadyang tahimik;
Ang tuktok ng bundok ay taglay ang ningning
Ng araw sa gabing marahang napalis.

Doon sa itaas, marikit na nupo
ang kahanga-hanga’t basal na dalaga.
Lumantad sa tanaw ang lihim na ginto
na sa ulo niya’y may kinang ang hibla.

At sinuyod niya ng bulawang suklay
Ang malagong buhok habang umaawit
Ng himig na buo’t iba kung dumantay
Sa mga pandama sakali’t marinig.

Ang bangkerong sakay ng munting baroto’y
Tinuklaw ng lamlam na gumala-gala.
Ni hindi pinansin ang bato sa dulo
o proa ng bangka, siya’y tumingala.

Tila wawasakin ng along mabagsik
Ang bangka’t bangkero, wari nitong loob.
At iyon ang dahil ng muling pag-awit
Ng isang Lorelei, na sukdol ang rubdob.

"Lorelei," (1864), oleo sa kambas ni Eduard Jacob von Steinle

"Lorelei," (1864), oleo sa kambas ni Eduard Jacob von Steinle

Filed under: halaw,salin,tula | Minarkahan: ,,,,,, | 2 Puna »

In extremis

Ipinaskil noong 07/19/2011 ni Roberto Añonuevo

Sumasapit tayo sa hanggahan, at ang ating mga paa ay nakausli sa tungki ng bangin. Sa ganitong sukdol, may puwang pa ba ang kaba at pagbabantulot sa lawak ng tangway at matarik na batuhang dalampasigan? Tinatanaw natin ang malayong daigdig, tulad ng pagsipat ng kongkistador kung hindi man palaboy, kahit ang kamatayan ay nasa ilalim ng talampakan. Sinasamyo natin ang dayaray, gayong ang mismong simoy ay inaasahang magtutulak sa atin sa kapahamakan. Nagbibilad tayo nang nakatingala sa init ng araw o dumidipa sa gitna ng ulan, kahit ang ating pandama ay hindi matandaan ang init o lamig ng pag-iral. Nasanay tayo sa di-maliparang uwak na espasyo, at sa sandaling ito, ang pagtindig nang walang tinag ay ehersisyong mabibigong ulitin ng tadhana. Isang hakbang pasulong at lalamunin tayo ng alimpuyo ng mga dahon. Isang hakbang paurong, at mananatili tayo sa katatagan ng mga tanong—na maaaring sagutin ng mahigpit na yakap habang humahagulgol ang mga alon.

“In extremis,” tulang tuluyan ni Roberto T. Añonuevo. © 19 Hulyo 2011.
Guhit ni Gustave Dore, batay sa Impiyerno, canto 11, taludtod 6-7, ni Dante Alighieri.

Guhit ni Gustave Dore, batay sa Impiyerno, canto 11, taludtod 6-7, ni Dante Alighieri.

Filed under: tula,Tulang Tuluyan | Minarkahan: ,,,,,,,,,,, | 1 Puna »

Tanawin at Daan Pauwi, ni Ryuichi Tamura

Ipinaskil noong 10/28/2010 ni Roberto Añonuevo

salin ng mga tula sa Hapones ni Ryuichi Tamura.
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

TANAWIN 1

Bumulusok sa langit ang ibon
Naroon ang bukid
para sa isang ibong binaril noong walang katao-tao

Lumabas ng bintana ang palahaw
Naroon ang daigdig
para sa palahaw na binoga noong walang katao-tao

Naroon ang langit para sa maya. Bumagsak ang munting maya sa langit
Naroon ang bintana para sa sigaw. Narinig ang sigaw sa bintana lamang

Hindi ko alam kung bakit gayon
Nadarama ko lamang kung bakit gayon

Para sa ibon, kailangan ang kung anong taas
Kailangang may bagay na ipinid nang mahigpit
upang marinig ang siyap

Habang may patay na ibon sa bukid, sakmal ng kamatayan ang aking isip
Habang sakmal ng kamatayan ang isip, walang tao sa bintana ng daigdig

DAAN PAUWI

Hindi na dapat ako nag-aral ng mga salita
higit na makagagaan sa akin
kung mamumuhay ako sa daigdig
na walang saysay ang mga pakahulugan,
ang daigdig na walang mga salita

Kung maghiganti sa iyo ang maririkit na salita
ay wala akong pakialam
Kung paduguin ka ng mga impit na pahiwatig
ay hindi ko na iyan dapat alalahanin

Ang mga luha sa iyong matimtimang mata
ang kirot na tumutulo mula sa tahimik na dila—
Susulyapan ko lamang iyon at tatalikdan palayo
kung ang ating daigdig ay walang mga kataga

May kubli bang pakahulugan
ang mga luha mong gaya ng ubod ng prutas?
May kumikinig bang alunignig ng kislap ng gabi
ang takipsilim ng daigdig sa patak ng dugo mo?

Hindi na dapat ako natuto ng mga salita
kahit alam ko ang Hapones at katiting na banyagang wika
Tuwid akong nakatindig sa loob ng iyong mga luha
at mag-isang nagbabalik padaloy sa iyong dugo

Filed under: halaw,salin,tula | Minarkahan: ,,,,,,,,, | Mag-iwan ng Puna »

Taglagas Ngayon, ni Mihai Eminescu

Ipinaskil noong 09/20/2010 ni Roberto Añonuevo

TAGLAGAS NGAYON

salin ng tula ni Mihai Eminescu.
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

Taglagas ngayon, kalat sa lupa ang mga dahon,
At naiiwan ang mga hamog sa may bintana;
Nagbabasa ka ng lumang liham na kupas, sira,
at binalikan ang iyong búhay minsan pa noon.

Sa munting bagay ay nalugod kang maglustay-oras
At nayayamot kung lumagitik sa may salamin;
Kung nagyeyelo sa labas-bahay, mas nanaising
Nabí sa siga saka payapang lubos-mangarap.

Umupo ako sa aking silya nang nakatitig
Sa apoy nitong lumang salaysay at adang reyna;
Sa paligid ko’y may singaw-ulop na lumalamig.

At kumaluskos ang mga sutlang nukaw sa akin,
Habang ang yabag na mararahan ay papalapit . . .
At tinakpan mo ng yelong kamay itong paningin.

Guhit ni Gustave Dore. Dominyo ng publiko.

Guhit ni Gustave Dore. Dominyo ng publiko.

Filed under: halaw,salin,tula | Minarkahan: ,,,,,,,,,,,,, | Mag-iwan ng Puna »

Bugtong kong Paraluman

Ipinaskil noong 08/20/2010 ni Roberto Añonuevo

Salin ng katutubong ambahan na pumapaksa hinggil sa kasal, at sinulat ng di-kilalang awtor na itinala ng Mangyan Heritage Center.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

BUGTONG KONG PARALUMAN

Bugtong kong paraluman
Akin ka balang araw
Di ako hihiwalay
Sa iyo habang búhay.
Lumayo pag namatay
Ang di maiiwasan
Kahit ng aking tatay
O mahal kong nanay;
Wala akong karamay.
Hanggang saan ang pataw
Na taglay ng katawan?
Ang sisidlang makulay
At panagpas kawayan
Ay dito ilalaan
Hanggang aking libingan.

Filed under: halaw,salin,tula | Minarkahan: ,,,,,,, | Mag-iwan ng Puna »

Bawat angking Kimera, ni Charles Baudelaire

Ipinaskil noong 07/16/2010 ni Roberto Añonuevo

salin ng “Chacun sa chimère” ni Charles Baudelaire.
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

BAWAT ANGKING KIMERA

Sa ilalim ng malawak, abuhing langit, sa maalikabok, di-maliparang uwak na kapatagang walang bagnos, walang damo, walang baging ni palumpong, nasalubong ko ang ilang tao na hukót kung maglakad.

Bawat isa sa kanila’y pasan ang malaking Kimera, na simbigat ng sako ng arina o gatong, o katumbas ng kasuotan ng kawal na Romano.

Ngunit ang nakahihindik na halimaw ay hindi basta walang saysay na pabigat; bagkus, sinasaklaw nito’t inaalipin ang tao sa pamamagitan ng malalakas, nababanat na kalamnan; kinukuyom ng malalaking kuko ang dibdib ng sinasakyan nito; at ang pambihirang ulo nito’y tumatakip sa kilay ng tao, gaya ng mga nakasisindak na helmet na ginagamit ng mga sinaunang mandirigma upang mapatindi ang hilakbot ng kanilang kaaway.

Tinanong ko ang isa sa mga lalaki, at inusisa kung saan sila patungo sa gayong anyo. Sumagot siyang wala siyang kamalay-malay sa anumang nagaganap—siya man o ang iba pang kasama; ngunit halata silang patungo kung saan, dahil hinihimok sila ng di-nakikitang pangangailangang maglakad.

May kakatwang dapat pansinin: wala ni isa sa mga manlalakbay ang nayayamot sa mabangis na halimaw na lumalaylay sa kaniyang leeg at nakadikit sa kaniyang likod; at maihahakang bahagi na iyon ng kaniyang katauhan. Lahat ng pagál at seryosong mukha ay hindi nagpapamalas ng kawalang-pag-asa. Sa lilim ng nakaririnding kisame ng kalangitan, tinahak ng kanilang mga paa ang alikabok ng lupaing tigang gaya ng kaitaasan, at tumugpa sa landas nang may anyo ng mga taong mapagtiis na isinumpang umasa nang paulit-ulit.

At lumampas sa aking tabi ang tanikala ng mga lalaki at naglaho sa ulop ng panginorin, sa pook na ang pabilog na rabaw ng planeta ay ikinukubli ang sarili mula sa mapanuring tanaw ng tao.

At sa ilang sandali pa’y ipinagpatuloy ko ang mithing unawain ang misteryong ito; ngunit namayani sa aking loob ang di-maiiwasang kawalang-pakialam, at higit akong naguluhan kaysa silang pasan-pasan ang mga nakasusubasob na Kimera.

Filed under: halaw,salin,Tulang Tuluyan | Minarkahan: ,,,,,,,,,,,,,,, | Mag-iwan ng Puna »

Hudas at Kalayaan, ni Dimitar Lengechev

Ipinaskil noong 06/22/2010 ni Roberto Añonuevo

Mga tula ni Dimitar Lengechev mula sa wikang Bulgarian
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo, batay sa bersiyong Ingles ni Khristo Poshtakov.

APOKRIPA PARA KAY HUDAS

Naririto ang aking mga alagad,
ngunit lingid sa akin kung sino si Hudas.
Naririto ang aking mga alagad,
ngunit may isang nagtaksil sa akin.
Wala ni isang nagbigti.
Kaya hindi ko mababatid kung sino
ang naghudas sa aking piling.

SA PILING NI OMAR KHAYYAM

Pitong
gabing
nakipag-inuman ako kay Omar Khayyám:
Mahika.
Mga Salita.
Mga luad.
Mga tapayan.
At napakaraming alak.
At tinungga ko
ang kaniyang mga tula.

OEDIPUS

Tinaga ng kidlat ang karimlan—
tumakbong hubad sa gabi ang ina ko.
Ang kapatid kong si Lazar
na may tsupon sa bibig
ay muslak na napangiti.
Tinaga ng kidlat ang karimlan.
Kinikilig si Oedipus na tangan
ang baso ng alak.

ISANG BASO NG KALAYAAN

Kung itatanong sa akin ng Kamatayan:
“Anong uri ng baso ang pipiliin mo?
Isang milenyo ng kaalipnan
o kisapmatang kalayaan?”
At ako’y tumugon:
“Lasenggo ako, o mahal na Kamatayan!
Tagayan ako ng isang baso ng kalayaan!”

Filed under: halaw,salin,tula | Minarkahan: ,,,,,,,,,, | Mag-iwan ng Puna »

Salita at likha ni Tomaz Salamun

Ipinaskil noong 06/06/2010 ni Roberto Añonuevo

salin ng mga tula ni Tomaž Šalamun na mula sa Slovenia
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

MGA SALITA

Sumasalok ka ng tubig sa pamamagitan ng karayom,
at ang tubig ay nagiging malapot na banlik.
Itinuro mo ang punongkahoy,
at ang punongkahoy ay biglang nagliyab.
Hinati mo sa pamamagitan ng anino ang mga linya.
Binuksan mo ang pinto para sa pag-ibig at kamatayan.

JUAN

paano lumulubog ang araw?
gaya ng niyebe
ano ang kulay ng dagat?
malaki
maalat ka ba, Juan?
maalat ako
Juan, watawat ka ba?
watawat ako
tulóg ang mga alitaptap ngayon

ano ang kahawig ng mga bato?
berde
paano maglaro ang mga tuta?
gaya ng mga bulaklak
isda ka ba, Juan?
isda ako
Juan, salungo ka ba?
salungo ako
pakinggan ang agos

si juan ang bugi na tumatakbo sa kahuyan
si juan ang bundok na humihinga
si juan ang lahat ng tahanan
nakarinig ka na ba ng gayong bahaghari?
ano ang anyo ng hamog?
natutulog ka ba?

GOLEM

Malalim wari ang iniisip,
dumating ka para tanawin ako.
Tila ako sanga ng olibo—ang mukha mo.
Lumiliyab ang mga bahay sa sinag ng araw.
Nabuo ang tulay sa pagdirikit ng mga bato
at ang himpapawid ay nakatutuliro.
Hinablot ako ng mga kamay.
Naririnig ko ang kaluskos ng nakatataas.
Lumabas ang usok palabas sa akin.
Alangaang akong pumaloob sa iyo, tinikman
ang iyong prutas, saka naglaho.
Nagkamot ng likod ang tupa sa batuhan,
ang mga bintana’y pinunasan sa pananaginip.
Bumuhos sa akin ang matamis na pagsasanay.
Ikinawing ko ang iyong tarangkahan.
Pinawi ko ang itim, malasutla’t maingay
na bulwagan ng iyong mainit na hininga,
at nabatid na pansamantala ang buhay.

Der Golem, mula sa pelikula nina Carl Boese at Paul Wegener

"Der Golem," mula sa pelikula nina Carl Boese at Paul Wegener

Filed under: halaw,salin,tula | Minarkahan: ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, | Mag-iwan ng Puna »

Bagong Pahina »
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 121 other followers