About these ads

Pambansang Adyenda sa Edukasyon ni Benigno “Noynoy” S. Aquino III

SAMPUNG BAGAY NA AKING AAYUSIN SA BATAYANG EDUKASYON NG FILIPINAS

ni Sen. BENIGNO “NOYNOY” S. AQUINO III

Benigno "Noynoy" S. Aquino III

Si Sen. Benigno "Noynoy" Aquino III ay kandidato sa pagkapangulo ng bansa sa Halalan sa Mayo.

Nasa yugto ng krisis ang edukasyon at hindi na dapat ipaliwanag iyon. Alam ng lahat ang katotohanan. Mataas ang antas ng enrolment sa unang araw ng pasukan, ngunit hindi tayo kumakayod nang husto upang mapanatili ang mga bata sa paaralan hangga’t makapagtapos sila. Sa bawat 100 batang tumuntong sa Unang Grado, 86 lamang ang nakaaabot sa Ikalawang Grado; at pagsapit ng Ikaapat na Grado, halos sangkapat ng nasabing pangkat ay tumigil na sa pag-aaral (24 porsiyento ang umaalis; 76 porsiyento ang nananatili sa paaralan). At sa dulo ng Ikaanim na Grado, 70 porsiyento na lamang ang natitira para magmartsa at tanggapin ang kanilang diploma.

Sa mga nagtapos ng elementarya, tanging 90 porsiyento ang makapapasok sa mataas na paaralan, at wala pang kalahati ng orihinal na grupo na pumasok sa Unang Grado ang makapagtatapos sa Ikaapat na Taon ng hay-iskul (46 porsiyento).

Ang pangkat na iyan ang karapat-dapat o kalipikadong tumungo sa unibersidad. Gayunman, marami sa naturang pangkat ang hindi makapasa sa mga pagsusulit sa pagpasok sa unibersidad dahil sa kahinaan sa paggamit ng wika sa komunikasyon, mababa ang kakayahan sa matematika at agham, at napakahina ang kasanayan sa pagsusuri.  Nakapaloob sa lahat ng ito ang iba pang kritikal na katotohanang dapat tugunin.

Kailangan natin ang pangulo na mag-aalis sa atin sa ganitong gulo, at maglalatag ng adyenda sa edukasyong handang magpasiya nang lubos. Hayaan ninyo akong maghain ng sampung mahalagang bagay na pagtutuunan ko para malutas ang problema sa batayang edukasyon. Ito ang mga patakaran na kinakailangang maitakda sa susunod na anim na taon upang maisaayos ang sistema ng batayang edukasyon, kung nais nating baguhin ang edukasyon sa bansang ito.

1. Siklo ng 12-taóng Batayang Edukasyon

Kailangan nating magdagdag ng dalawang taon sa ating siklo ng batayang edukasyon upang makahabol sa iba pang bansa. Sa ating bansa, ang sinumang maykaya ay nagbabayad ng hanggang labing-apat na taon ng pag-aaral para sa kanilang mga anak bago sumapit sa unibersidad (kabilang na rito ang pre-school, prep, kindergarten, Mga Grado 1–7 at hay-iskul I-IV). Kaya nakapapasok ang kanilang mga anak sa pinakamahuhusay na unibersidad at pinakamahuhusay na trabaho kapag nagsipagtapos.

Hindi ganito ang kaso sa ating publikong paaralan at panlalawigang pribadong paaralan ng mga bata. Doon, may maiikli silang sampung taóng siklo (Mga Grado 1–6, HS I–IV) na makukuha. Kaya sa ating bansa, may dalawa tayong uri ng sistema ng batayang edukasyon, na ang mayayaman ay gumugugol nang malaki para sa maraming taon ng pag-aaral samantalang ang iba’y nakahinto sa sampung taong siklo ng batayang edukasyon.

Nais ko, hangga’t maaari, ang 12 taon para sa ating publikong paaralan upang mabigyan ng pagkakataong magtagumpay ang mga bata. Ang koponan ko sa edukasyon ay nagdisenyo ng paraan na lumihis mula sa kasalukuyang 10 taon (6 sa elementarya, 4 sa hay-iskul) tungo sa preschool hanggang Grado 12 na sistema (na tinatawag ding K hanggang 12 sa iba pang panig ng mundo) sa loob ng limang taon simula sa taunang pasok 2011–2012.

Palalawakin ko ang batayang edukasyon sa bansang ito mula sa 10 taóng siklo tungo sa maihahambing sa pandaigdigang kalakarang 12 taon bago ang wakas ng susunod na administrasyon (2016).

Magkano ang magagastos dito? Sa loob ng susunod na anim na taon (hanggang sa Taunang Badyet 2017), mangangailangan ito ng pamumuhunang aabot sa P100 bilyon o P20 bilyon kada taon sa limang taon upang makapagtayo ng karagdagang paaralan at silid-aralan, makaupa ng maraming guro, makabili ng maraming teksbuk, suplay, at kasangkapan, at makapaglaan ng gastusin sa pagpapanatili at operasyon para sa karagdagang dalawang taon.

2. Unibersal na pre-school para sa lahat

Sa buong mundo, dumadalo ang mga bata sa pre-school bilang unang taon ng kanilang pag-aaral, at nakabatay sa saliksik na ang mga batang nakapasok sa pre-school ay higit na magaling sa mahahalagang palatandaan ng edukasyon, kabilang na ang mababang antas ng paghinto sa pag-aaral, mataas na pagpapanatili at pagtatapos, at higit na mahusay na abilidad na matuto. Sa Filipinas, tanging 20 porsiyento ng lahat ng anim na taong gulang na pumapasok sa Unang Grado ang nakatitikim ng isang taon ng pre-school.

Nagpasiya ang Administrasyong Arroyo na padaliin ang lahat sa pamamagitan ng pagpapalit ng pangalan ng mga arugaan (day-care center) bilang pre-school upang maitaas ang pigura (iniulat nila ang hanggang 80 porsiyento na may pre-school kung isasama ang mga arugaan bilang pre-school). Hindi natin malulutas ang nasabing kakulangan kung tatalikuran ang problema. Kailangan nating magtatag ng tumpak na sistema ng pre-school at ibukas ito sa lahat ng bata anuman ang antas ng kabuhayang pinagmulan nila.

Lahat ng bata sa publikong paaralan (at lahat ng publikong paaralan) ay magkakaroon ng ganap na taon ng pagpasok sa pre-school bilang panimula sa kanilang pormal na pag-aaral pagsapit ng 2016.

Magkano ang magagastos sa unibersal na sistema ng pre-school? Ang koponan ko ay sinuri ito at tinantiyang aabot sa P41.4 bilyon. Kung isasagawa nang paunti-unti sa loob ng apat na taon, makagagastos tayo mulang P9.6 bilyon hanggang P11.1 bilyon kada taon.

3. Edukasyong Madaris bilang sub-sistema sa loob ng sistema ng Edukasyon.

Ang mga kapatid nating Muslim ay humihiling ng sistema ng edukasyong gumagalang sa kanilang kultura samantalang naglalaan ng mahuhusay na kurikulum sa Ingles, Filipino, agham, at matematika. Ang antas ng pagpasok sa mga paaralan sa maraming Filipinong Muslim na komunidad, sa Metro Manila, Mindanao, o Autonomous Region in Muslim Mindanao, ay mababa kompara sa ibang pook. May kahawig tayong dalawang uri ng sistema ng edukasyon, na ang ating mga kapatid na Filipinong Muslim ay naninirahan nang bukod sa iba pa nilang kababayan.

Solusyon sa problemang ito ang edukasyong Madaris na ang Wikang Arabe at Islamikong Halagahang Edukasyon ay inihahain bilang karagdagang aralin sa regular na kurikulum na inihahain ng ating mga publikong paaralan.

Hangad ko ang ganap na batayang edukasyon para sa Lahat ng Filipinong Muslim saanmang dako ng Filipinas sila naroroon.

4. Ibalik ang edukasyong teknikal bokasyonal sa mataas na paaralan.

Kalahati ng mga nagtapos ng hay-iskul ay ibig magtrabaho imbes na pumasok sa unibersidad. At sa nasabing bilang, ang malaking mayorya ay mga lalaki. Noong 1992, nang biyakin ang batayang edukasyon sa basiko, teknikal bokasyonal, at tersiyaryong edukasyon, inalis natin ang teknikal bokasyonal na edukasyon (na tinawag ding “tech-voc”) mula sa hay-iskul at nag-iwan ng kurikulum sa paghahanda tungo sa unibersidad.

Kailangan nating maglaan ng alternatibong edukasyong teknikal bokasyonal upang maihanda ang ating mga estudyante sa daigdig ng trabaho.

Ipakikilala kong muli ang edukasyong teknikal-bokasyonal sa ating matataas na paaralan upang maikawing ang pag-aaral sa mga pangangailangan at trabaho ng panloob na industriya.

5. “Bawat Bata, Mambabasa” sa Unang Grado

Nasa ubod ng mga problema sa pagkatuto ng mga bata ang kahinaan sa tumpak na pagbabasa. Ipinakikita ng mga saliksik na ang kahinaan sa mga pagsusulit ay hinggil sa kawalang kakayahan na magbasa at unawain ang mga pagsusulit.

Sa pagwawakas ng ikalawang administrasyon (SY 2015-16), bawat batang nakapasa sa pre-school ay dapat marunong bumasa pagsapit ng Unang Grado. Kailangan nating magtatag ng mga impraestruktura ng aklatan sa ating mga paaralan, bumili ng mga aklat mula sa industriya ng lathalaan ng Filipinas upang suportahan ang mga lokal na awtor, at sanayin ang ating mga guro kung paano ituro ang pagbabasa.

Sa pagwawakas ng ikalawang administrasyon, ang bawat bata’y dapat nakababasa pagsapit ng Unang Grado.

6. Kahusayan sa Agham at Matematika

Kailangan natin ang malakas na agham at matematikang kurikulum na magsisimula sa Unang Grado at taglay ang mga gamit sa pagtuturo at mga gurong hinubog nang tumpak. Upang makapagtayo ng kultura para sa agham at matematika sa ating mga paaralan, kailangan natin ang mga kapisanan ng mga agham/matematika, at pagtitipong pang-agham at pangmatematika sa matataas na paaralan.

Ititindig kong muli ang impraestruktura sa agham at matematika sa mga paaralan para makalikha tayo ng maraming siyentipiko, inhinyero, tekniko, teknologo, at guro sa ating mga unibersidad, nang sa gayon ang bansang ito ay higit na maging palaban sa pandaigdigang antas ng industriya at paggawa.

7. Tulong sa mga pribadong paaralan bilang katuwang sa batayang edukasyon

Dapat maging katuwang ang pribadong edukasyon sa paglikha ng de-kalidad na edukasyon sa bansa. Ang matatag na sistema ng pribadong edukasyon ay makapagpapalakas ng ating mga publikong paaralan sa pamamagitan ng pagbibigay ng alternatibo sa mga magulang at nang mabawasan ang pagsisikip ng mga paaralang pinatatakbo ng pamahalaan.

Palalawakin ko ang Tulong ng Pamahalaan sa mga Estudyante at Guro sa Programang Pribadong Edukasyon (Government Assistance to Students and Teachers in Private Education Program/GASTPE) nang umabot sa 1 milyong pribadong estudyante sa hay-iskul kada taon sa pamamagitan ng education service contracting (ESC/pagkontratang serbisyong edukasyon), habang isinasantabi ang magastos na education voucher system (EVS/sistemang botser edukasyon) ng administrasyong ito.

8. Makatwirang Midyum ng Pagtuturo

Pinatunayan ng UNESCO na matututo nang mahusay at mabilis ang mga bata kapag ginamit ang wikang kinamulatan nila bago dumako sa pag-aaral ng Ingles sa matataas na grado. Ito ang patakarang sinusunod ng DepEd nang maging kalihim ng DepEd si Brother Andrew Gonzalez.

Mulang pre-school hanggang Ikatlong Grado, gagamitin natin ang unang wika bilang midyum ng pagtuturo samantalang itinuturo ang Filipino at Ingles bilang mga aralin. Mulang Ikaapat hanggang Ikaanim na Grado, daragdagan ang paggamit ng Ingles bilang midyum ng pagtuturo para sa agham at matematika, at ng Filipino sa Araling Panlipunan. Sa hay-iskul, ang Ingles ang magiging midyum ng pagtuturo sa agham, matematika, at Ingles; at ang Filipino para sa Araling Panlipunan, Filipino, at edukasyong teknikal-bokasyonal.

Lampas sa silid-aralan ang aking pananaw hinggil dito. Dapat tayong maging bihasa sa tatlong wika bilang bansa:

  • Matuto ng Ingles at umugnay sa Daigdig.
  • Matuto ng Filipino at umugnay sa ating bansa.
  • Panatilihin ang sariling wika at at umugnay sa pamana ng lahi.

9. De-kalidad na Batayang Aklat

Walang puwang sa ating mga paaralan ang mahihinang uri ng mga batayang aklat o teksbuk, ngunit sa nakalipas na tatlong taon, may mga ulat at pagbubunyag ng mahihina sa saliksik at bara-barang pagkakasulat ng mga batayang aklat.

Hindi ko palalampasin ang mahinang kalidad ng batayang aklat sa ating mga paaralan. Ang mga batayang aklat ay susuriin sa tatlong pamantayan: may kalidad, mahusay na kalidad, at sukdulang kalidad.

10. Kasunduan sa Pamahalaang Lokal na magtayo ng maraming paaralan

Pangwakas, matindi ang kakulangan natin sa mga silid-aralan, at hindi na natin kailangan ang siksikang paaralan. Kailangan natin ang maraming paaralan na may maliliit na populasyon upang ang mga guro, estudyante, at magulang ay makabubuo ng tunay na komunidad ng karunungan. Kung kinakailangan nating magtayo ng maraming silid-aralan, isaayos natin ito bilang bago at maluwag na paaralan.

Magtatayo ako ng higit na maraming paaralan sa mga pook na walang publiko o pribadong paaralan sa pakikipagkasundo sa mga pamahalaang lokal upang makamit natin ang tunay na edukasyon para sa lahat.

Ito ang posisyon ng Partido Liberal hinggil sa Batayang Edukasyon. Kapag naisaayos natin ang sampung bagay na ito, maisasaayos natin ang karamihan sa mga problema ng ating sistema ng edukasyon.

Kapag naisaayos natin ang batayang edukasyon, maisasaayos din natin ang pangmatagalang mga problema ng ating bansa.

At kapag naisaayos natin ang mga problema ng bansa, makapagtatatag tayo ng tunay na malakas na lipunang maipagmamalaki nating Filipinas.

Samahan ninyo ako na maganap ito.

[Si Senador Benigno “Noynoy” S. Aquino III ng Partido Liberal ay kandidato sa pagkapangulo ng bansa. Salin sa Filipino ni Roberto T. Añonuevo]
About these ads

Talinghaga ng Kabutihan ni Oscar Wilde

Dalawang tulang tuluyan ni Oscar Wilde
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

ANG GUMAGAWA NG MABUTI

Takipsilim na at nag-iisa Siya.

At natanaw Niya sa malayo ang mga pader ng pabilog na lungsod at dumako paparoon.

At nang Siya’y malapit na, narinig Niya sa loob ng lungsod ang indak ng mga paa ng tuwa, at ang halakhak ng bibig ng kasiyahan, at ang ingay ng maraming laúd. Kumatok Siya sa tarangkahan at tiwalang ang mga taliba ang nagbukas sa Kaniya.

At sinipat Niya ang bahay na yari sa marmol na may mga haliging parisukat sa harap. Ang mga haligi’y kinuwintasan ng mga bulaklak, at sa loob at labas ay may mga sedrong sulo. At pumasok Siya sa bahay.

At nang nilandas niya ang bulwagan ng kalsedonya at ang bulwagan ng haspe, at nakarating sa mahabang bulwagan ng pista, nakita Niyang nakahiga sa lilang kutson ang lalaking may korona ng mga pulang rosas at ang labi’y pinapula ng alak.

At nagtungo Siya sa likuran nito at tinapik ang balikat, saka winika sa lalaki, “Bakit ka namumuhay nang ganito?”

At lumingon ang kabataang lalaki at nakilala Siya, at sumagot, “Ketongin ako dati at pinagaling mo ako. Paano ba ako dapat mamuhay?”

At nilisan Niya ang bahay at muling naglagalag sa lansangan.

At hindi naglaon ay nasilayan Niya ang mukha at damit na pawang pinintahan at ang mga paang may galang ng mga perlas. At sa likod ng babae’y dumating nang marahan, gaya ng mangangaso, ang binatang nakabalabal ng dalawang kulay. Kasingrikit ng mukha ng idolo ang mukha ng dilag, at ang mga mata ng kabataang lalaki’y kumikislap sa pagnanasa.

At mabilis Niyang sinundan at hinawakan ang kamay ng kabataang lalaki at nagwika, “Bakit mo tinititigan ang babaeng ito at sa gayong katusong paraan?”

At lumingon ang binata at nakilala Siya at nagsabing, “Ngunit dati akong bulag, at binigyan mo ako ng paningin. Ano pa ang dapat kong tingnan?”

At tumakbo Siya nang pasulong, at hinipo ang pinintahang kasuotan ng babae at winika sa kaniya, “Wala na bang ibang landas na malalakaran bukod sa landas ng kasalanan?”

At napalingon ang babae at nakilala Siya, at tumawa saka nagsabing, “Ngunit pinatawad mo ang aking mga kasalanan, at ang daan ay daan ng kaluguran.”

At lumabas Siya sa lungsod.

At nang makalabas siya palayo ng lungsod ay nakita Niya ang kabataang lalaking nakaupo sa gilid ng lansangan at humahagulgol.

At nilapitan Niya ang kabataan at hinaplos ang mahahabang buhok nito at nagwika, “Bakit ka umiiyak?”

At tumingala ang kabataang lalaki at nakilala Siya, at sumagot, “Ngunit namatay na ako noon, at ikaw ang bumuhay muli sa akin. Ano pa ang dapat kong gawin kundi humagulgol?”

ALAGAD NG SINING

Sumapit sa kaniyang kaluluwa isang gabi ang mithing lumikha ng hulagway ng ANG KALUGURANG NANANATILI NANG SANDALI. At ginalugad niya ang daigdig upang maghanap ng bronse. Dahil tanging sa bronse lamang siya nakapag-iisip.

Ngunit naglaho ang lahat ng bronse sa buong daigdig, at walang matagpuang bronse saanmang sulok, maliban sa imaheng bronse ng ANG DALAMHATING UMIIRAL MAGPAKAILANMAN.

Kinuha niya ang naturang hulagway, at sa kaniyang mga kamay ay hinubog, at inilagay sa libingan ng minahal niya sa tanang buhay. Sa libingan ng patay na bagay na kaniyang pinakamamahal, lumikha siya ng hulagway ayon sa kaniyang  guniguni, upang maging sagisag ng pag-ibig ng tao na hindi mamamatay, at maging sagisag ng dalamhati ng tao na mabubuhay magpakailanman. At sa buong daigdig ay wala nang iba pang bronse kundi ang bronse ng hulagway na ito.

At kinuha niya ang hulagway na kaniyang hinubog, at ipinatong sa malaking siga, at ipinaubaya sa lagablab ng apoy.

At mula sa imaheng bronse ng ANG DALAMHATING UMIIRAL MAGPAKAILANMAN ay nilikha niya ang hulagway ng ANG KALUGURANG NANANATILI NANG SANDALI.

Maria Magdalena. Pintura ni Francesco Hayez.

Maria Magdalena. Pintura ni Francesco Hayez. Dominyo ng publiko.

Tatlong Sarili ni Juan Ramón Jimenéz

Tatlong tula ni Juan Ramón Jimenéz
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

KARAGATAN

May kutob ako na ang aking bangka
ay bumangga, doon sa kailaliman,
sa dambuhalang bagay.
At walang
naganap! Wala. . . Katahimikan. . . Mga alon. . . .

—Walang nangyari? O nangyari lahat,
at nakatayo tayo ngayon, tahimik, sa bagong buhay?

AKO AY HINDI AKO

Ako ay hindi ako.
Ako ito
na naglalakad sa tabi ko na hindi ko makita,
na may sandaling dinadalaw ko,
at kung minsan ay aking nakakaligtaan;
siya na mananatiling tahimik habang umuusal ako,
siya na magpapatawad nang maluwag kapag poot ako,
siya na maglalakad kung saan kapag nasa bahay ako,
siya na magpipilit na nakatayo kapag ako’y yumao.

KABILUGAN NG BUWAN

Bukás ang pinto,
umaalunignig ang kuliglig.
Maglalakad ka ba
nang hubad sa bukid?

Gaya ng inmortal na tubig,
na labas-masok sa lahat ng bagay.
Maglalagalag ka ba
nang hubad sa hangin?

Hindi tulog ang basil,
at abala ang langgam.
Kakayod ka ba
sa bahay nang nakahubad?

Dalampasigan sa Batanes, kuha ni Lita Asis-Nero. 2010.

Dalampasigan sa Batanes, kuha ni Lita Asis-Nero. 2010.

Tatlong Tula ni James Joyce

Salin ng mga tula ni James Joyce
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

SIMOY NG MAYO

Simoy ng Mayo’y sayaw sa dagat,
Sayaw paikot, galak na galak
Kulot sa kulot, habang sa tuktok
Bula’y pahiyas na isusuot.
Sa arkong pilak ng himpapawid,
Ikaw ba, mahal, itong nabatid?
Aba mo ngani, kay-lungkot nito
Paghihip niyong simoy ng Mayo!
Nang lumayo ka’y niyak ang mundo!

DINIG KO ANG HUKBONG PALUSOB SA LARANG

Dinig ko ang hukbong palusob sa larang
At singhal kabayong may ulap sa tuhod:
Itim at maangas ang baluti’t sakay
Ang mga awrigang ang renda’y may poot.

At sisigaw sila sa wika ng digma
Na bangungot ko ang mga halakhak.
At sa panaginip, ang apoy ng diwa’y
Papanday sa pusong maso ang katumbas.

Lungti yaong buhok nang sila’y dumating,
Maingay sa baybay ang pananagumpay.
Mahal, wala ka bang bait at panimdim?
Sinta ko, sinta ko, bakit ka lumisan?

NARIRINIG KO SA BUONG ARAW ANG SALUYSOY

Naririnig ko sa buong araw ang saluysoy
Na umuungol
Matamlay, gaya ng kanaway na lumilipad
Nang nag-iisa
At nakikinig sa monotonong pagpalahaw
nitong tubigan.

Kay-lamig ng hihip ng abong-simoy saanman
ako dumako.
Naririnig ko ang ingay ng laksang tubigan
Sa may ibaba.
Buong araw at gabi, dinig ko’y mga along
Pabalik-balik.

Batanes, Kuha ni Lita Asis-Nero.

Batanes, kuha ni Lita Asis-Nero. 2010.

Hinagpis ng Taglagas ni Stéphane Mallarmé

Salin ng tulang “Plainte d’automne” (1864) ni Stéphane Mallarmé.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

HINAGPIS NG TAGLAGAS

Nang iwan ako ni Maria para dumako sa ibang bituin—sa Orion man o Altaír o lungting Venus—inibig ko nang madalas ang pag-iisa. Kapiling ko ang aking pusa sa paglulustay ng mga araw. Katumbas ang pag-iisa ng kasalatan sa materyal na pag-iral, at ang pusa ang aking mistikong kaibigan, isang espiritu. Masasabi kong nakaraos ako sa mahahabang araw nang mag-isa kapiling ang pusa, na isa sa mga pangwakas na awtor ng dingal ng Romano; at yamang wala na akong minahal nang kakatwa at natatangi kundi ang puting nilalang, lahat ay malalagom sa isang salita: taglagas. Kaya, sa buong taon, ang paborito kong panahon ay pinakamabagal na yugto ng tag-araw bago ang taglagas; at sa isang araw, ang sandaling naglalakad ako’t magbabantulot ang araw bago maglaho, na may mga bronseng sinag sa abuhing pader, at liwanag na mamula-mulang tanso na bumabalatay sa mga tisa. Ang panitikan—na pinaghuhugutan ko ng malayaw na libog ng kaluluwa—ang magiging pahirap na panulaan ng dulong yugto ng Roma, hangga’t hindi ito bumubuga ng hininga ng masisiglang tindig ng Barbaro o mautal sa paslit na Latin gaya ng sa prosang Kristiyano. Binabása ko ang isa sa matatalik na tula (na kaakit-akit ang tiklap na pula kaysa sariwang lamán), at ipinaloob ang kamay sa purong balahibo ng hayop, samantalang pagod at malungkot na tumutugtog ang organo sa ilalim ng aking bintana. Sumasaliw iyon sa malawak na landas ng mga álamo na ang mga dahon, kahit sa tagsibol, ay waring nagdadalamhati nang daanan ni Maria, na tinatanglawan ng mga kandila ang paglalakbay. Instrumento ng kalungkutan iyon at walang pasubali: kumikislap ang piyano, nagluluwal ng liwanag ang biyolin mula sa mga wasak nitong himaymay, ngunit ang organong pangkalye sa munting sinag ng gunita ay nagiging sanhi ng aking balisang pananaginip. Humuhuni ito ngayon ng de-kahong awiting kasiya-siya at lumulukob sa mga karatig-nayon nang may himig na karaniwan at sinauna: Bakit tumatagos sa kaluluwa ang mga titik na iyon, at nagpapaluha sa akin, gaya ng romantikong balada? Marahan kong ninamnam ito, at hindi naghagis ng kusing sa bintana sa pangambang magulo ang diwa ko’t matuklasan, na hindi lamang instrumento ang siyang tumutugtog.

Musika

Musika, mula sa artsibo ng Project Gutenberg. Dominyo ng publiko.

Awit at Pag-ibig ni Mahmud Kianush

Mga tula ni Mahmud Kianush
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

MANANATILI ANG AWIT

Humuni ng matarling na awit ang ibon
na nakadapo sa tangkay ng rosas,
at inilatag ang sigaw ng kaluguran
sa lawas ng hungkag na katahimikan.

Naglaho ang rosas,
ni walang iniwang bakás ng kulay
o kaya’y halimuyak.
Ngunit nang maglaho ang ibon,
nanatili sa paligid ang angking awit.

LARO NG PAG-IBIG

Inihanda ng bulaklak ang taglay
nitong bango at makulay na hapag,
at tumindig nang nakatungo
habang pinupupog ng bubuyog.

Ito marahil ang Pag-ibig:
sa larong nakalulugod sa sarili
ay nilalasing siya nang labis
ng mga kopita ng sinag at hamog.

SA HAPAG NG SIMOY

Isang huklubang lalaking nakukuba
ay humiling sa kaniyang tungkod
ng karagdagang buhay;
at ang isang kabataang sakay
ng kabayong humagibis sa yabang
ay naghihintay sa daigdig
para sa kaniyang pakikipagtagisan.
Ngayon,

sa alimbukay ng alikabok,

ang mga mata’y nagdilim
sa panghihinayang.
Ngayon,

sa hapag ng hangin,

ang daigdig ay naghihintay
sa pagbaba ng bagong panauhin.

DALISAY

Ikaw ang pabukad na Rosas
na may kabigha-bighaning kulay,
at nakalalasing na halimuyak.
Nakasisiya ka sa aking paningin,
at kumikinang sa iyong kataga
ang mga hamog at liwanag.

Bagaman maikli ang iyong panahon,
magpakasaya,

dahil may puso ka

na walang bahid ng mga pagnanasa.

Mga Kabayo

Mga Kabayo, mula sa artsibo ng fithfath.com. Dominyo ng publiko.

Tatlong Talinghaga ni Ho Chi Minh

Mga tula ni Ho Chi Minh
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

GABI NG TAGLAGAS

Sa tarangkahan, sakbat
ng bantay ang tangang riple.

Tumatakas sa kapal ng ulap
ang buwan sa himpapawid.

Ang paglusob ng laksang surot
ay hukbo ng mga tangke sa gabi.

Ang eskuwadron ng mga lamok
ay alon ng salakay ng eroplano.

Naiisip ko ang aking bayan.
Mithi ko’y lumipad nang malayo.

Ngunit ang pangarap ko’y
nabitag ng mga sapot ng pighati.

Nagwakas ang isang taon dito.
Ano ang aking pagkakasala?

Habang lumuluha’y sumulat
muli ako ng tula ng pagkakapiit.

GABING MALAMIG

Ito ang gabi ng taglagas.
Wala akong sapin ni balabal.

Walang tulog. Halukipkip ko
ang binti’t lawas na naninigas.

Nagniningning ang buwan
sa dahon ng saging na hinamog.

Sa labas ng mga rehas, nanayaw
sa polo ang Dawong-dawungan.

BALIGTARAN

Itatatag ng lumayang mga bilanggo ang bansa nila.
Mula sa labis na kamalasan ay aahon ang katapatan.
Ang mga kaluluwang ligalíg ang pinakamababait.
Pagbukas ng bilibid, lalabas ang tunay na bakunawa.

Bilanggo

Bilanggo, larawan mula sa http://www.historycommons.org

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 155 other followers