Tungkol sa mga ad na ito

Ang Politika ng Kariktan

Tulang tuluyan ni Doreen Stock
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

ANG POLITIKA NG KARIKTAN

Tumayo ang paboreal sa hardin at ibinukad ang kaniyang pag-ibig sa mga pamaypay ng liwanag. Sinundan ng mga balahibo nito ang landas ng nasabing pag-ibig sa pabi-pabilog na nakagugulat na ningning na taliwas sa kulay ng apoy.

Sumagi sa kaniya, habang nakatindig sa ilalim ng bukang-liwayway, na waring may kung anong nagdurusa sa kaniyang sakop. Nabatid niya ito sa alimbukay ng mga alikabok doon sa kinatatayuan niya.

Isang lalaki ang ibinilanggo sa kubo ng puting sinag.

Maraming kamay ang nakahawak sa kaniya. Ang ilan ay mula sa kaniyang mga kaibigan. At ang ilan ay mahaba, malamig, di-pantao, at abstrakto.

Nagtagumpay sila.

Nagawa ng mga kamay na hilahin siya mula sa selda at pawalan nang hubad, kayumanggi, at nagsusumamo sa paanan ng Madonna.

Nagkulay alabok ang mukha ng babae at siya’y napaiyak.

Ang kaniyang kinayas na mga galang-galang at kamay, at mga daliring nakaunat na tila pandama sa simoy, ay nangalaglag. Napahiga ang lalaki sa lupa sa gitna ng mga basag na handog. Lumuha siya. Napoot. Lubos na nanahimik ang kaniyang kaluluwa sa anyo ng mga bagabag na awit.

Tatawagin natin ang tunog na ito na mga luha, silakbo, at awitan.

Tinawag niya iyong mga panalangin.

Hinuli nila ang paboreal habang ito’y nakatayo, at tahimik, sa hardin. Alam nito ang dapat gawin, at sa walang hanggang lambot at kirot na dumaloy sa kaniyang katawan sa anyo ng apoy, hinayaan niya ang bawat maningning na balahibo na malaglag sa alabok.

Dahil hindi niya nadanas ito noon, nagulat siya kung gaano katagal iyon.

At sa wakas, naging lastag ang kaniyang buntot.

Nadama niya ang pagkapahiya.

Wala nang magagawa pa kundi pumihit sa kanan ng landas ng hardin at lumungayngay hanggang ang kaniyang mga koronang balahibo ay magkulay alabok din. At wala nang magagawa kundi matutong lumakad at mabuhay sa ganitong bagong kalagayan.

“Ay, maaari bang malaman,” sambit niya, “kung ano ang aking nabili.”

Umalimpuyo ang hangin sa ilalim ng handog at tinangay ito. Habang nakikipaghabulan ang mga balahibo sa tadhana nito, dalawa sa mga kaibigan ng lalaki ay lumapit sa kinahihimlayan niya sa pagitan ng mga biyak na kamay ng madonna.

Tinitigan nila ang mukha ng dilag.

Itinayo nila siya sa lupa, at gaya ng mga binatang nasa baybay-dagat ng kasiyahan na amoy-uling at dagat ang mukha ay idinuyan nila siya nang isa, dalawa, tatlong ulit sa hangin, at ibinagsak sa alabok na kinahihimlayan ng kanilang kaibigan.

Nabasag ang madonna at humiwa sa laman ng lalaki ang mga basag na piraso.

Kinuha niya sa ganitong paraan ang babae, mula sa alabok, at ang katawan nitong durog at basag ay pumaloob sa kaniyang dumurugong laman.

Gumulong sila pababa sa libis tungo sa malambot na prado ng bagong sibol na damuhan.

At nang biyayaan ng paningin ang paboreal, nakita nito ang lalaki at babae na nagtatalik sa lawas ng talahibang lumalawiswis sa ibabaw nila na may bughaw at lungti, lila at itim, at kumikislap sa sinag ang paningin.

At malugod itong lumakad sa hardin. At nagsimulang tumuka sa lupa. At kumain.

"Ang Paboreal at ang mga Kalapati sa Hardin"

"Ang Paboreal at ang mga Kalapati sa Hardin" (1888) pintura ni Eugene Bidau.

Hulagway ng Digmaan ni Semezdin Mehmedinovic

Mga tula ni Semezdin Mehmedinovic
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

ALIFAKOVAC

Sa may silangang gilid ng Sarajevo
kipkip ng bata ang bungkos ng rosas—

Ito ang Bajram at ang munting maglalako
ay patungong libingan na hitik sa mga rosas

na kargado ng laksang uri ng mga rosas
na tulad ng libingang kahuhukay pa lamang

Gaya ng libingan sa araw nang hukayin ito,
ang bata ay pilit inaakyat ang Alifakovac

SA GILID NG BAYAN

Sa gilid ng bayan ay matatanaw mo
ang trak na labi sa nakaraang digmaan
na nauupos sa pagitan ng mga álamo.
Isang bilanggo na may mumo sa balbas
ang hinatak palabas sa dyip ng militar.
Tala-talaksan sa loob ng bodega
ang kamatayan, na singsinop ng soneto.

Sa gilid ng bayan ay matatanaw mo
ang siklistang humahagis na humatak
sa bubong ng kubol na may VULCANIZER
na nakasulat sa ibabaw niyon. At marami
pang hulagway na hitik sa kabaliwan
ang may kung anong layon at titig na malawak.
Gaya ng bubong ng mga bahay sa paliparan
na pinintahan ng pula at puting pari-parisukat.

Tungkol sa mga ad na ito

Lambat at Magdamag ni Rabindranath Tagore

Mga tulang tuluyan ni Rabindranath Tagore
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

INIHAGIS KO ANG AKING LAMBAT SA DAGAT

Inihagis ko kinaumagahan ang aking lambat sa dagat.

Hinila ko mula sa maitim na kailaliman ang mga bagay na kakatwa at kakatwang kariktan—kumislap ang ilan gaya ng ngiti, kuminang ang iba gaya ng luha, at ang ilan ay namula na parang pisngi ng babaeng bagong kasal.

Nang iuwi ko sa bahay ang bigat ng buong araw na pagsisikap, ang sinta ko’y nakaupo sa hardin at pinipitas ang mga dahon ng bulaklak.

Pansamantala akong nagbantulot, at sa harap ng kaniyang paanan ay inilagay ang lahat ng aking huli, at tahimik na tumayo.

Sinulyapan niya iyon, at winika, “Ano ba ang mga bagay na ito? Hindi ko alam kung ano ang silbi ng mga ito!”

Napatungo ako sa hiya at naisip, “Hindi ko ipinaglaban ang mga ito, ni hindi binili sa palengke. Hindi angkop na handog ang mga ito para sa kaniya.”

At sa buong magdamag, inihagis kong isa-isa sa lansangan ang mga nalambat.

Dumating kinaumagahan ang mga manlalakbay; pinulot nila iyon, saka tinangay doon sa malalayong bansa.

KAPAG MAG-ISA AKONG LUMABAS NG BAHAY SA GABI

Kapag mag-isa akong lumabas sa gabi tungo sa aking katipan, hindi umaawit ang mga ibon, walang sipol ang hangin, at tahimik na tahimik ang mga bahay sa magkabilang panig ng daan.

Tanging ang aking mga sengkil ang umaalunignig sa bawat hakbang, at ako’y nahihiya.

Kapag umupo ako sa balkonahe at pinakinggan ang kaniyang mga yabag, hindi lumalawiswis ang mga punongkahoy, at tubig ay nananatiling nasa ilog, gaya ng tabak sa kandungan ng talibang nakatulog.

Tanging ang aking puso ang tumitibok nang malakas—at hindi ko alam kung paano iyon patatahimikin.

Kapag ang irog ko ang dumating at umupo sa aking tabi, kapag nangatal ang aking katawan at bumigat ang talukap, dumidilim ang magdamag, hinihipan ng simoy ang apoy sa lampara, at tinatakpan ng mga ulap ang mga bituin.

Tanging ang mga hiyas sa aking dibdib ang kumikislap at nagbibigay ng liwanag. Hindi ko alam kung paano iyon ikukubli nang ganap.

Kuha ni Lita Asis-Nero. Hatinggabi sa Batanes. 2010

Kuha ni Lita Asis-Nero. Hatinggabi sa Batanes. 2010

Dalawang Parabula ni Kahlil Gibran

Parabula at tulang tuluyan ni Kahlil Gibran
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

ANG BALYÁN

Sinabi ko minsan sa balyán, “Pagod ka na marahil sa katatayo sa malungkot na bukiring ito.”

At sumagot siya, “Malalim at tumatagal ang tuwa ng pangangalaga, at hindi ako kailanman napagal.”

Sumabat ako, makaraan ang isang minutong pag-iisip, “Totoo iyan; dahil ako rin ay nabatid ang ganiyang kasiyahan.”

“Tanging ang siksik sa dayami,” ani Balyán, “ang makababatid niyon.”

At iniwan ko siya, nang hindi alam kung pumapanig ba siya sa akin o minamaliit ako.

Lumipas ang isang taon, at ang balyan ay naghunos na pilosopo.

At nang muling mapadaan ako sa harap niya, nakita ko ang dalawang uwak na gumagawa ng pugad sa ilalim ng kaniyang salakot.

BATHALA

Noong sinaunang panahon, nang ang unang pangangatal ng pagsasalita’y sumapit sa aking labi, umakyat ako sa sagradong bundok at kinausap ang Diyos, saka nagwikang, “Panginoon, ako ang iyong alipin. Batas ko ang lihim mong niloloob, at susundin kita magpakailanman.”

Ngunit hindi tumugon ang Diyos, at gaya ng malakas na unos ay biglang naglaho.

At pagkaraan ng sanlibong taon, umakyat ako sa sagradong bundok at muling kinausap ang Diyos, at nagwikang, “Maykapal, ako ang iyong likha. Hinubog mo ako mula sa luad at utang ko sa iyo ang lahat.”

At hindi tumugon ang Diyos, at tulad ng laksang bagwis ay lumipad kung saan.

At pagkaran ng sanlibong taon, inakyat ko ang sagradong bundok at muling kinausap ang Diyos, saka nagwikang, “Ama, ako ang iyong anak. Isinilang mo ako sa awa at pag-ibig, at sa pamamagitan ng pag-ibig at pagsamba’y mamanahin ko ang iyong kaharian.”

At hindi sumagot ang Diyos, at gaya ng ulop na lumulukob sa malalayong dalisdis ay naglaho kung saan.

At pagkaraan ng sanlibong taon, inakyat ko ang sagradong bundok at muling kinausap ang Diyos, at nagsabing, “Diyos ko, ikaw ang aking mithi at kaganapan, ako ang iyong nakaraan at ikaw ang aking bukas. Ako ang iyong ugat sa lupa at ikaw ang aking bulaklak sa kalawakan, at sabay tayong lumalago sa harap ng mukha ng araw.”

At humilig sa akin ang Diyos, at bumulong ng matatamis na salita sa aking pandinig, at kahit gaya ng dagat na pumapalibot sa batis na dumadaloy palaot, lumukob siya sa akin.

At nang bumaba ako sa mga lambak at tinahak ang kapatagan, naroon din pala  ang Bathala.

Balyan, retrato mula sa artsibo ng Wikimedia Commons

Balyan, retrato mula sa artsibo ng Wikimedia Commons. Dominyo ng publiko.

Ang pagsusulat ay pakikinig sa iyong sarili ni Sjón

Tulang tuluyan ni Sjón (Sigurjón Birgir Sigurdsson) mula sa Iceland
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo, batay sa saling Ingles ni Bernard Scudder

ANG PAGSUSULAT AY PAKIKINIG SA IYONG SARILI

Narinig ko minsang nag-uusap ang dalawang lalaki. Pula ang balbas ng isa at may buhok na abot-tuhod, samantalang ang isa pa’y kabaligtaran. Ang galít na lalaki’y nagsalita sa malakas na tinig at hindi maipagkakamali ng mga pasahero na siya’y lasing o kaya’y masama ang pakiramdam gaya ng kalahati sa kanila. Anuman, winika niya ang ganito:

Ang pagsusulat ay pakikinig sa iyong sarili na nakikinig sa sarili mo.

Narinig ko minsang nag-uusap ang dalawang lalaki. Pula ang balbas ng isa at may buhok na abot-tuhod, samantalang ang isa pa’y kabaligtaran. Naganap ito sa loob ng bus na nagmula sa Breidholt patungong bayan, at gaya ng hinuha mo, bumubuhos ang niyebe sa paligid nito sa may ilaw-trapiko ng Mjódd.

Anuman, nagsalita nang malakas ang masungit na lalaki at hindi maipagkakamali ng mga pasahero na lasing siya o kaya’y masama ang pakiramdam gaya ng kalahati sa kanila. At winika niya ang ganito:

Ang pagsusulat ay pakikinig sa iyong sarili na nakikinig sa iyong sarili na nakikinig sa ibang tao.

Narinig ko minsang nag-uusap ang dalawang lalaki. Pula ang balbas ng isa at abot-tuhod ang buhok, samantalang ang isa pa’y kabaligtaran. Naganap ito sa loob ng bus na numero dose o trese, mulang Breidholt patungong bayan, habang bumubuhos nang malakas ang niyebe sa paligid nito sa may ilaw-trapiko ng Mjódd (na dati’y latian).

Nahintakutan ang mga pasahero’t palihim na nagbulungan, ngunit nakita ng bawat isa ang pagsingaw ng hininga mula sa kanilang mga labi: “HIndi ba magwawakas ang umagang ito?”

Anuman, ang galít na lalaki’y suminghal nang malakas na hindi maipagkakamali ng mga pasahero na siya’y lasing o kaya’y masama ang pakiramdam gaya ng kalahati sa kanila. At winika niya ang ganito:

Ang pagsusulat ay pakikinig sa iyong sarili na nakikinig sa iyong sarili na nakikinig sa ibang tao na pinag-uusapan ang kanilang mga sarili.

Narinig ko minsang nag-uusap ang dalawang tao. Makapal ang balbas ng isa at may buhok na abot-tuhod, samantalang ang isa pa’y kabaligtaran. Naganap ito sa bus na mulang Breidholt patungong bayan, at gaya ng hinuha ng lahat, bumubuhos nang malakas ang niyebe sa paligid nito doon sa may ilaw-trapiko ng Mjódd.

Anuman, ang mukhang demonyong lalaki’y pasinghal na nagsalita na hindi maipagkakamali ng mga pasahero na siya’y lasing o kaya’y masama lamang ang pakiramdam gaya ng kalahati sa kanila. At winika niya ang ganito:

“Narito sa bus ang isang kabataang lalaki, kung lalaki ang tumpak na salita yamang nakababata siya, at mayroon siyang mga aklat sa bag, ang mga aklat na ipinaloob niya sa bag. Para malaman mo, sinisikap niyang ipagbili ang naturang mga aklat, at dahil tayo’y inuulan ng yelo malapit sa ilaw-trapikong ito, sasabihin ko na lamang na nabasa ko na iyon . . . .

Siniko siya ng kasamang lalaki at dumura: “Tumahimik ka, iyan si Sjón. . . .”

Tore ng Babel

Tore ng Babel

Dalawang Tula ni Langston Hughes

salin ng mga tula ni Langston Hughes
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

NAGWIWIKA NG MGA ILOG ANG NEGRO

Batid ko ang mga ilog:
Batid ko ang mga ilog na sintanda ng daigdig at higit na matanda sa daloy
ng dugo ng tao sa mga ugat ng tao.

Lumalalim ang aking kaluluwa tulad ng mga ilog.
Naligo ako sa Ewfrates nang musmos pa ang mga madaling-araw.
Nagtayo ako ng kubol malapit sa Congo at pinahimbing ako sa pagtulog.
Tinanaw ko ang Nilo at nagtirik ng mga piramide sa ibabaw niyon.
Narinig ko ang awitan sa Mississippi nang si Abe Lincoln ay magtungo
pababa ng New Orleans, at nakita ko ang maputik nitong dibdib
na naghunos ginintuan pagsapit ng takipsilim.

Batid ko ang mga ilog:
Ang sinauna, makulimlim na mga ilog.

Lumalalim ang aking kaluluwa tulad ng mga ilog.

AKO RIN

Inaawit ko rin ang Amerika.
Ako ang higit na maitim na kapatid.
Pinapupunta nila ako sa kusina para kumain
Kapag dumating ang pangkat,
Ngunit tumatawa lamang ako,
At kumakain nang sapat,
At lumalaking malakas.

Bukas,
Naroon ako sa hapag-kainan
Kapag dumating ang pangkat.
Walang maglalakas-loob magsabi
Sa aking,
“Kumain ka sa kusina,”
Doon.

Bukod pa’y
Makikita nila kung gaano ako karikit
At walang pagkapahiya—
Ako rin ay ang Amerika.


Pambansang Adyenda sa Edukasyon ni Benigno “Noynoy” S. Aquino III

SAMPUNG BAGAY NA AKING AAYUSIN SA BATAYANG EDUKASYON NG FILIPINAS

ni Sen. BENIGNO “NOYNOY” S. AQUINO III

Benigno "Noynoy" S. Aquino III

Si Sen. Benigno "Noynoy" Aquino III ay kandidato sa pagkapangulo ng bansa sa Halalan sa Mayo.

Nasa yugto ng krisis ang edukasyon at hindi na dapat ipaliwanag iyon. Alam ng lahat ang katotohanan. Mataas ang antas ng enrolment sa unang araw ng pasukan, ngunit hindi tayo kumakayod nang husto upang mapanatili ang mga bata sa paaralan hangga’t makapagtapos sila. Sa bawat 100 batang tumuntong sa Unang Grado, 86 lamang ang nakaaabot sa Ikalawang Grado; at pagsapit ng Ikaapat na Grado, halos sangkapat ng nasabing pangkat ay tumigil na sa pag-aaral (24 porsiyento ang umaalis; 76 porsiyento ang nananatili sa paaralan). At sa dulo ng Ikaanim na Grado, 70 porsiyento na lamang ang natitira para magmartsa at tanggapin ang kanilang diploma.

Sa mga nagtapos ng elementarya, tanging 90 porsiyento ang makapapasok sa mataas na paaralan, at wala pang kalahati ng orihinal na grupo na pumasok sa Unang Grado ang makapagtatapos sa Ikaapat na Taon ng hay-iskul (46 porsiyento).

Ang pangkat na iyan ang karapat-dapat o kalipikadong tumungo sa unibersidad. Gayunman, marami sa naturang pangkat ang hindi makapasa sa mga pagsusulit sa pagpasok sa unibersidad dahil sa kahinaan sa paggamit ng wika sa komunikasyon, mababa ang kakayahan sa matematika at agham, at napakahina ang kasanayan sa pagsusuri.  Nakapaloob sa lahat ng ito ang iba pang kritikal na katotohanang dapat tugunin.

Kailangan natin ang pangulo na mag-aalis sa atin sa ganitong gulo, at maglalatag ng adyenda sa edukasyong handang magpasiya nang lubos. Hayaan ninyo akong maghain ng sampung mahalagang bagay na pagtutuunan ko para malutas ang problema sa batayang edukasyon. Ito ang mga patakaran na kinakailangang maitakda sa susunod na anim na taon upang maisaayos ang sistema ng batayang edukasyon, kung nais nating baguhin ang edukasyon sa bansang ito.

1. Siklo ng 12-taóng Batayang Edukasyon

Kailangan nating magdagdag ng dalawang taon sa ating siklo ng batayang edukasyon upang makahabol sa iba pang bansa. Sa ating bansa, ang sinumang maykaya ay nagbabayad ng hanggang labing-apat na taon ng pag-aaral para sa kanilang mga anak bago sumapit sa unibersidad (kabilang na rito ang pre-school, prep, kindergarten, Mga Grado 1–7 at hay-iskul I-IV). Kaya nakapapasok ang kanilang mga anak sa pinakamahuhusay na unibersidad at pinakamahuhusay na trabaho kapag nagsipagtapos.

Hindi ganito ang kaso sa ating publikong paaralan at panlalawigang pribadong paaralan ng mga bata. Doon, may maiikli silang sampung taóng siklo (Mga Grado 1–6, HS I–IV) na makukuha. Kaya sa ating bansa, may dalawa tayong uri ng sistema ng batayang edukasyon, na ang mayayaman ay gumugugol nang malaki para sa maraming taon ng pag-aaral samantalang ang iba’y nakahinto sa sampung taong siklo ng batayang edukasyon.

Nais ko, hangga’t maaari, ang 12 taon para sa ating publikong paaralan upang mabigyan ng pagkakataong magtagumpay ang mga bata. Ang koponan ko sa edukasyon ay nagdisenyo ng paraan na lumihis mula sa kasalukuyang 10 taon (6 sa elementarya, 4 sa hay-iskul) tungo sa preschool hanggang Grado 12 na sistema (na tinatawag ding K hanggang 12 sa iba pang panig ng mundo) sa loob ng limang taon simula sa taunang pasok 2011–2012.

Palalawakin ko ang batayang edukasyon sa bansang ito mula sa 10 taóng siklo tungo sa maihahambing sa pandaigdigang kalakarang 12 taon bago ang wakas ng susunod na administrasyon (2016).

Magkano ang magagastos dito? Sa loob ng susunod na anim na taon (hanggang sa Taunang Badyet 2017), mangangailangan ito ng pamumuhunang aabot sa P100 bilyon o P20 bilyon kada taon sa limang taon upang makapagtayo ng karagdagang paaralan at silid-aralan, makaupa ng maraming guro, makabili ng maraming teksbuk, suplay, at kasangkapan, at makapaglaan ng gastusin sa pagpapanatili at operasyon para sa karagdagang dalawang taon.

2. Unibersal na pre-school para sa lahat

Sa buong mundo, dumadalo ang mga bata sa pre-school bilang unang taon ng kanilang pag-aaral, at nakabatay sa saliksik na ang mga batang nakapasok sa pre-school ay higit na magaling sa mahahalagang palatandaan ng edukasyon, kabilang na ang mababang antas ng paghinto sa pag-aaral, mataas na pagpapanatili at pagtatapos, at higit na mahusay na abilidad na matuto. Sa Filipinas, tanging 20 porsiyento ng lahat ng anim na taong gulang na pumapasok sa Unang Grado ang nakatitikim ng isang taon ng pre-school.

Nagpasiya ang Administrasyong Arroyo na padaliin ang lahat sa pamamagitan ng pagpapalit ng pangalan ng mga arugaan (day-care center) bilang pre-school upang maitaas ang pigura (iniulat nila ang hanggang 80 porsiyento na may pre-school kung isasama ang mga arugaan bilang pre-school). Hindi natin malulutas ang nasabing kakulangan kung tatalikuran ang problema. Kailangan nating magtatag ng tumpak na sistema ng pre-school at ibukas ito sa lahat ng bata anuman ang antas ng kabuhayang pinagmulan nila.

Lahat ng bata sa publikong paaralan (at lahat ng publikong paaralan) ay magkakaroon ng ganap na taon ng pagpasok sa pre-school bilang panimula sa kanilang pormal na pag-aaral pagsapit ng 2016.

Magkano ang magagastos sa unibersal na sistema ng pre-school? Ang koponan ko ay sinuri ito at tinantiyang aabot sa P41.4 bilyon. Kung isasagawa nang paunti-unti sa loob ng apat na taon, makagagastos tayo mulang P9.6 bilyon hanggang P11.1 bilyon kada taon.

3. Edukasyong Madaris bilang sub-sistema sa loob ng sistema ng Edukasyon.

Ang mga kapatid nating Muslim ay humihiling ng sistema ng edukasyong gumagalang sa kanilang kultura samantalang naglalaan ng mahuhusay na kurikulum sa Ingles, Filipino, agham, at matematika. Ang antas ng pagpasok sa mga paaralan sa maraming Filipinong Muslim na komunidad, sa Metro Manila, Mindanao, o Autonomous Region in Muslim Mindanao, ay mababa kompara sa ibang pook. May kahawig tayong dalawang uri ng sistema ng edukasyon, na ang ating mga kapatid na Filipinong Muslim ay naninirahan nang bukod sa iba pa nilang kababayan.

Solusyon sa problemang ito ang edukasyong Madaris na ang Wikang Arabe at Islamikong Halagahang Edukasyon ay inihahain bilang karagdagang aralin sa regular na kurikulum na inihahain ng ating mga publikong paaralan.

Hangad ko ang ganap na batayang edukasyon para sa Lahat ng Filipinong Muslim saanmang dako ng Filipinas sila naroroon.

4. Ibalik ang edukasyong teknikal bokasyonal sa mataas na paaralan.

Kalahati ng mga nagtapos ng hay-iskul ay ibig magtrabaho imbes na pumasok sa unibersidad. At sa nasabing bilang, ang malaking mayorya ay mga lalaki. Noong 1992, nang biyakin ang batayang edukasyon sa basiko, teknikal bokasyonal, at tersiyaryong edukasyon, inalis natin ang teknikal bokasyonal na edukasyon (na tinawag ding “tech-voc”) mula sa hay-iskul at nag-iwan ng kurikulum sa paghahanda tungo sa unibersidad.

Kailangan nating maglaan ng alternatibong edukasyong teknikal bokasyonal upang maihanda ang ating mga estudyante sa daigdig ng trabaho.

Ipakikilala kong muli ang edukasyong teknikal-bokasyonal sa ating matataas na paaralan upang maikawing ang pag-aaral sa mga pangangailangan at trabaho ng panloob na industriya.

5. “Bawat Bata, Mambabasa” sa Unang Grado

Nasa ubod ng mga problema sa pagkatuto ng mga bata ang kahinaan sa tumpak na pagbabasa. Ipinakikita ng mga saliksik na ang kahinaan sa mga pagsusulit ay hinggil sa kawalang kakayahan na magbasa at unawain ang mga pagsusulit.

Sa pagwawakas ng ikalawang administrasyon (SY 2015-16), bawat batang nakapasa sa pre-school ay dapat marunong bumasa pagsapit ng Unang Grado. Kailangan nating magtatag ng mga impraestruktura ng aklatan sa ating mga paaralan, bumili ng mga aklat mula sa industriya ng lathalaan ng Filipinas upang suportahan ang mga lokal na awtor, at sanayin ang ating mga guro kung paano ituro ang pagbabasa.

Sa pagwawakas ng ikalawang administrasyon, ang bawat bata’y dapat nakababasa pagsapit ng Unang Grado.

6. Kahusayan sa Agham at Matematika

Kailangan natin ang malakas na agham at matematikang kurikulum na magsisimula sa Unang Grado at taglay ang mga gamit sa pagtuturo at mga gurong hinubog nang tumpak. Upang makapagtayo ng kultura para sa agham at matematika sa ating mga paaralan, kailangan natin ang mga kapisanan ng mga agham/matematika, at pagtitipong pang-agham at pangmatematika sa matataas na paaralan.

Ititindig kong muli ang impraestruktura sa agham at matematika sa mga paaralan para makalikha tayo ng maraming siyentipiko, inhinyero, tekniko, teknologo, at guro sa ating mga unibersidad, nang sa gayon ang bansang ito ay higit na maging palaban sa pandaigdigang antas ng industriya at paggawa.

7. Tulong sa mga pribadong paaralan bilang katuwang sa batayang edukasyon

Dapat maging katuwang ang pribadong edukasyon sa paglikha ng de-kalidad na edukasyon sa bansa. Ang matatag na sistema ng pribadong edukasyon ay makapagpapalakas ng ating mga publikong paaralan sa pamamagitan ng pagbibigay ng alternatibo sa mga magulang at nang mabawasan ang pagsisikip ng mga paaralang pinatatakbo ng pamahalaan.

Palalawakin ko ang Tulong ng Pamahalaan sa mga Estudyante at Guro sa Programang Pribadong Edukasyon (Government Assistance to Students and Teachers in Private Education Program/GASTPE) nang umabot sa 1 milyong pribadong estudyante sa hay-iskul kada taon sa pamamagitan ng education service contracting (ESC/pagkontratang serbisyong edukasyon), habang isinasantabi ang magastos na education voucher system (EVS/sistemang botser edukasyon) ng administrasyong ito.

8. Makatwirang Midyum ng Pagtuturo

Pinatunayan ng UNESCO na matututo nang mahusay at mabilis ang mga bata kapag ginamit ang wikang kinamulatan nila bago dumako sa pag-aaral ng Ingles sa matataas na grado. Ito ang patakarang sinusunod ng DepEd nang maging kalihim ng DepEd si Brother Andrew Gonzalez.

Mulang pre-school hanggang Ikatlong Grado, gagamitin natin ang unang wika bilang midyum ng pagtuturo samantalang itinuturo ang Filipino at Ingles bilang mga aralin. Mulang Ikaapat hanggang Ikaanim na Grado, daragdagan ang paggamit ng Ingles bilang midyum ng pagtuturo para sa agham at matematika, at ng Filipino sa Araling Panlipunan. Sa hay-iskul, ang Ingles ang magiging midyum ng pagtuturo sa agham, matematika, at Ingles; at ang Filipino para sa Araling Panlipunan, Filipino, at edukasyong teknikal-bokasyonal.

Lampas sa silid-aralan ang aking pananaw hinggil dito. Dapat tayong maging bihasa sa tatlong wika bilang bansa:

  • Matuto ng Ingles at umugnay sa Daigdig.
  • Matuto ng Filipino at umugnay sa ating bansa.
  • Panatilihin ang sariling wika at at umugnay sa pamana ng lahi.

9. De-kalidad na Batayang Aklat

Walang puwang sa ating mga paaralan ang mahihinang uri ng mga batayang aklat o teksbuk, ngunit sa nakalipas na tatlong taon, may mga ulat at pagbubunyag ng mahihina sa saliksik at bara-barang pagkakasulat ng mga batayang aklat.

Hindi ko palalampasin ang mahinang kalidad ng batayang aklat sa ating mga paaralan. Ang mga batayang aklat ay susuriin sa tatlong pamantayan: may kalidad, mahusay na kalidad, at sukdulang kalidad.

10. Kasunduan sa Pamahalaang Lokal na magtayo ng maraming paaralan

Pangwakas, matindi ang kakulangan natin sa mga silid-aralan, at hindi na natin kailangan ang siksikang paaralan. Kailangan natin ang maraming paaralan na may maliliit na populasyon upang ang mga guro, estudyante, at magulang ay makabubuo ng tunay na komunidad ng karunungan. Kung kinakailangan nating magtayo ng maraming silid-aralan, isaayos natin ito bilang bago at maluwag na paaralan.

Magtatayo ako ng higit na maraming paaralan sa mga pook na walang publiko o pribadong paaralan sa pakikipagkasundo sa mga pamahalaang lokal upang makamit natin ang tunay na edukasyon para sa lahat.

Ito ang posisyon ng Partido Liberal hinggil sa Batayang Edukasyon. Kapag naisaayos natin ang sampung bagay na ito, maisasaayos natin ang karamihan sa mga problema ng ating sistema ng edukasyon.

Kapag naisaayos natin ang batayang edukasyon, maisasaayos din natin ang pangmatagalang mga problema ng ating bansa.

At kapag naisaayos natin ang mga problema ng bansa, makapagtatatag tayo ng tunay na malakas na lipunang maipagmamalaki nating Filipinas.

Samahan ninyo ako na maganap ito.

[Si Senador Benigno “Noynoy” S. Aquino III ng Partido Liberal ay kandidato sa pagkapangulo ng bansa. Salin sa Filipino ni Roberto T. Añonuevo]
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 165 other followers