Sisikip ang mga lansangan sa mga kumpeti at sasakyan. Aalingawngaw ang tinig na magpapakilala sa mga bathala. Nuwebe de Pebrero. Ito ang sandali ng digmaan ng lahat ng digmaan. Sa Kalye Olympus ay maghahari si Zeus, at itataboy ng libak ng pagkagapi si Kronus. Magtatagumpay si Zeus sa tulong ng mga pangitain at bulong ni Prometheus, at di maglalaon ay ipupuslit mula sa langit ang apoy na nakasilid sa pasyok para sa mga abang nilikha.

Masisilaw ang lahat sa apoy na bumubulusok sa kalawakan.

Sa ngalan ng agham at sining, maisasalin ang apoy ng paglikha sa kamay ng mga dukha at mangmang. Mayayanig ang mga anito sa kanilang pedestal, at matutuklasan nila ang daigdig na kumikitid sa paglitaw ng mga bagong Maykapal. Mabubuo ang mga wika na magtatatag ng mga kaisipan at partido. Mag-aaway ang mga tao sa ibabaw ng entablado at himpapawid. At ihahalal ng sambayanan ang tanyag na diktador. “Laban, laban, laban!”

Ano ang silbi ng mata kung hindi nakakikita? Ano ang silbi ng utak kung mananatiling hungkag? Ano ang silbi ng mga metalikong halimaw at kabayo kung hindi mapaaamo ng mga hukbo? Marami pang tanong ang sasagutin ng tatlong pilas na Kapalaran, at ang kapalarang ito ang haharapin kahit ng sukdulang diktador.

May karapatan ang kalangitan na utusan si Hephaistos na pumanday ng mga tanikala para sa dambuhalang Prometheus. May monopolyo ng karunungan at apoy, ani Zeus, at apoy at talentong nararapat sa dibinong lahi. Matutunghayan ng mga anak ni Okeanos ang bilanggo sa guwang at dilim, ngunit ipagkakait ni Prometheus sa mga kapuwa bathala ang pagpapamalas ng munti mang hinanakit. At matutuklasan nang di-inaasahan ni Okeanus ang kaniyang guro mula sa sinapit na kamalasan ng inmortal na bilanggo.

Gayunman, may kirot kahit sa pananahimik. Darating tuwing hatinggabi ang dambuhalang banog na lalapa ng atay ng inmortal, at magugunita ni Prometheus ang mga kataga ng kaniyang ina. “Ang kapalaran,” ani Themis, “ay hindi nagmumula sa sandata o lakas. Bumubukal ang gahum at tagumpay mula sa karunungan!” Sisigabo ang taltalan sa himpapawid at kumperensiya. Magtatalo ang mga opisyal sa pagbilang ng mga boto at bangkay. Mag-aagawan kahit sa puwesto at buto ang mga aso ng senado.

At mabibitin ang pasiya kung sino ang hahaliling dakilang panginoon.

Bakit kailangang hintayin ang supling ni Io? ang tanong marahil ng mga botante. Magnanasa si Zeus sa pinili niyang marikit na dalaga—na hahabulin ng makukulit na bangaw—at ang magiging supling niya ang siya ring papaslang sa kaniyang ama. Sa ngalan ng ama ay lilitaw ang tagapagligtas na anak. Sa ngalan ng anak ay lalaya mula sa pagkakapiit ang tagapaghatid ng liwanag sa lupa. At sa ngalan ng ina ay mababatid ng daigdig ang katuparan ng hula.  May karapatan ang sinumang diktador na pangalagaan ang kaniyang kaharian. Hayaang magdusa si Prometheus at ang kapatid niyang si Atlas dahil sa pagsalungat sa dibinong kautusan.

Walang puwang sa langit ang sinungaling at taksil. Walang puwang sa langit ang tagapagpalaganap ng bait. Walang puwang sa langit ang kakampi ng mga mortal. Ako lamang, sigaw ni Zeus, ang may karapatang wasakin ang sariling kaharian! Hayaang magpista ang lahat. Ilabas ang mga banda ng musiko. Ihain ang masasarap na alak at pulutan. Magdiwang nang hubo’t hubad, at malaya ang sinumang makipagkarat sa minamahal. Magpakalasing, oo magpakalasing, samantalang abala ang mga makina sa tungkuling nakakiling sa kinabukasan ng kataas-taasan, kagalang-galang na Maykapal.

Hula at sumpa ang kaligtasan ng mga bathala. Hula at sumpa. . . .

“Ang Diktador,” tulang tuluyan ni Roberto T. Añonuevo. 9 Pebrero 2010.

Nakabigkis na Prometheus, pintura ni Jacob Jordaens, 1640, Wallraf-Richartz-Museum, Cologne, Germany.

salin ng tulang “An Eastern Ballad” ni Allen Ginsberg
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

ISANG SILANGANING AWIT

Winika ko ang pag-ibig na nasagap:
Na matapat itong buwan kahit bulag;
Kumikilos kahit iba yaong loob.
At kalinga sa kaniya’y nagpalungkot.

Di inisip na ang dagat ay malalim
At maitim ang lupain; sa paghimbing,
Muli akong naging isang batang paslit.
Nang magising ay ilahás ang daigdig.

Larawan mula sa public domain photos.com. Kuha ni Jon Sullivan.

salin ng “Der Panther” ni Rainer Maria Rilke
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

ANG PANTERA

Sa Hardin ng mga Halaman, Paris

Napagod ang kanyang paningin sa bakod na rehas,
At wala na iyong makita sa buong paligid.
Nabatid na niyang wala nang iba pang may rehas,
Sa likod ng laksang bilibid ay walang daigdig.

Ang tatag at liksi ng kanyang paghakbang paikot
Sa ubod ng liit na bilog ay tulad ng sayaw
Ng ganap na lakas sa gitna; at doon, hilahod
At manhid ang bait na ibig humalang sa malay.

Kung minsan, tataas nang saglit ang tabing ng mata,
Tahimik papasok sa may balintataw ang anyo
Paloob sa siksik, namitig na lawas at paa,
Upang pagkaraan, maglaho nang lubos sa puso.

Retrato mula sa US Fish and Wildlife Service, at hango sa artsibo ng gimp savvy.com

salin ng tula ni Paramahansa Yogananda
salin sa Filipino ni Roberto T. Añonuevo

ANO ANG PAG-IBIG

Ang pag-ibig ay halimuyak ng sumupling na lotus.
Ito ang tahimik na koro ng mga talulot
Na umaawit ng armonya ng taglamig na pantay
Ang kariktan.
Ito ang awit ng kaluluwa, na humihimig sa Diyos.
Ito ang balanseng ritmo ng sayaw ng mga planeta—
Kabilang ang araw at buwang nakasindi
Sa bulwagan ng langit na hitik sa bulak na ulap—
Sa palibot ng makapangyarihang Tahimik na Bait.
Ito ang uhaw na rosas na umiinom ng liwanag
At namumula nang masigla.
Ito ang nanghihimok sa sangkalupaan
Para ipasuso ang kaniyang gatas sa maliliit, uhaw
Na ugat,
At alagaan ang lahat ng buhay upang makairal.

Pag-ibig ang lingid na paghahanap ng Dibinong Ina
Na sumasanggalang sa anyong ama,
At nagdudulot ng gatas ng kayumian ng ina
Sa mga bibig na nangangailangan ng kalinga.
Ito ang kalugod-lugod na anyo ng mga sanggol,
Na umaamo ng ulan ng kabutihang loob ng magulang
Upang bumuhos sa kanila.
Ito ang malayang pagsuko ng sinta sa kaniyang katipan,
Upang magsilbi at magpalubag.
Ito ang mahiwagang gamot ng pakikipagkaibigan,
Na nagpapahilom ng mga wasak at sugatang kaluluwa.
Ito ang sigasig ng martir na magbuwis ng dugo
Para sa kaniyang minamahal na Tinubuang Bayan.
Ito ang tahimik, kagalang-galang na panawagan ng puso
Sa kapuwa puso.
Ito ang kirot ng loob ng makatang malapít sa Maykapal
Para sa bawat umuungol, naghihinagpis na nilalang.

Ang pag-ibig ay kalugdan ang liping rosas ng talulot,
At lumaganap sa malawak na bukirin—
Lampasan ang lagusan ng panlipunan, pambansa,
At pandaigdigang simpatya,
Sa walang hanggahang Tahanang Kosmiko—
Upang sumilay nang may panggigilalas at paghanga
At pagsilbihan ang lahat ng nabubuhay,
Walang tinag man o kaya’y kusang gumagalaw.
Ito ang pag-alam kung ano ang pag-ibig.
Alam niya kung sino ang isinasabuhay ang gayon.

Pag-ibig ang nakabubuting tawag ng ebolusyon
Sa mga napariwa’t naligaw na anak
Upang umuwi sa bahay ng Kaganapan.
Ito ang panawagan ng kagandahang nakadamit
Upang sambahin ang dakilang Kariktan.
Ito ang panawagan ng Bathala
Sa pamamagitan ng tahimik na karunungan
At pagsambulat ng sinag mula sa kaloob-looban.

Ang pag-ibig ay Kalangitan
Tungo sa mga bulaklak, ilog, bansa, atomo,
At nilalang na pawang
Matwid nating nilalandas nang humahagibis,
O paliko-liko’t masalimuot na daan ng kamaliang
Ang sukdol ng kasasapitan ay kanlungan din ng lahat.

Lotus, retratong kuha ni Jon Sullivan, mula sa artsibo ng Public Domain Photos.com

salin ng mga tula ni Anna Akhmatova, at batay sa saling Ingles ni Daniel Weissbort
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

PAG-IBIG

Nakaikid ito, katulad ng ahas,
Sa taglay kong puso’t may angking orasyon
Kundi bumubulong nang kung ilang hapon—
Parang kalapati sa bintanang bukás.

Sa ningning ng yelong kusang namumuo,
Paghimbing ng klabél ay may pahiwatig,
Na lahat ng tuwa at gaan sa isip
Ay lihim na agos na nagsusumamo.

Nananabik, tulad ng dasal-biyolin,
Tumangis man ito’y nakabibighanì.
Ito’y nagaganap, na ang isang ngitî’y
May kung anong hatid na takot sa akin.

NAKARINIG AKO NG TINIG

Nakarinig ako ng tinig sa loob, nanawag sa akin
Upang makiramay: “Halika, halika. Dumako ka rito.
Iwan mo ang Rusya, ang maruming bansa, at iyong lisanin
Ang inang bayan mo. At sundin, sundin mo ang iniutos ko.
At huhugasan ko ang dugong bumatik sa angkin mong kamay.
Pupurgahin yaong mga kahihiyan sa loob ng puso;
Ang lahat ng iyong kubling pagkagapi at kirot ng uyam
Ay lalapatan ko ng bagong pangalang di makapapaso.”

Di ako natinag, at tahimik siyang hinarap nang ganap.
At ako’y nagtukop ng mga tainga, nagbingi-bingihan,
Bago pa man niya ako malapastangan, at ganap mawasak
Ang namimighati, sugatang loob ko sa gayong pananaw.

Ahas, mula sa artsibo ng www.pdphoto.org

salin ng mga tula ni Alexander Pushkin (na binabanghay ding Aleksandr Sergeyevich Pushkin), batay sa saling Ingles ni Yevgeny Bonver
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

ANGHEL

Sa bungad ng eden, ang mayuming anghel
Ay yukod ang ulo na labis ang ningning;
Habang ang demonyo’y malamlam at poot
Na pumapagaspas sa banging makipot.

Ang masamang loob at diwang balisa’y
Tumitig sa taas na mabuting diwa;
Ang apoy ng pilít na ginhawang taglay
Ay kanyang natalos sa unang tunghay.

“Nakita na kita,” aniyang malakas,
“At hindi nasayang ang hatid mong sinag:
Hindi ako poot sa lahat sa langit,
Hindi ako suklam sa buong daigdig.”

MGA BULAKLAK NG TAGLAGAS

Ang mga bulaklak ng buong taglagas
Ay marikit kaysa tagsibol ng patag.
Dahil mapupukaw yaong niloloob
Na napakalakas, bagaman malungkot,
At gaya ng kirot ng paghihiwalay
Ay higit ang tatag kaysa pagtitipan.

Alexander Pushkin, larawan mula sa www.edinformatics.com

salin ng mga tula ni William Jay Smith mula sa orihinal na Ingles
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

DALAGITANG ITIM

Oo, siya’y itim. Walang bahid rosas ang kaniyang pisngi,
Walang munting siklab, walang gintong butil tulad ng sa langit.
Itim din ang uling. Ngunit sindihan mo saka magparikit,
At lulundag bigla ang mga talulot ng rosas sa tindi.

[mula sa Pranses ni Paul-Jean Toulet]

MGA ROSAS AY PULA

Mga Rosas ay pula
Bughaw ang biyoleta
May bituin ang langit
Ngunit ikaw ang ibig.

Mga rosas ay pula
Asul naman ang lila
Ako ay nagliliyab
Na kalan mong maalab.

Mga rosas ay pula
At pink ay pink talaga
Kung ako’y may gayuma
Inumin mo, o sinta!

NARCISO

Narciso.
Ang halimuyak mo.
At ang lalim ng sapa.

Mananatili ako sa iyong gilid.
Bulaklak ng pag-ibig.
Narciso.

Kumukutitap sa iyong mata
ang himbing na isda’t anino.
Nagbabarnis sa paningin ko
ang mga ibon at paruparo.

Maliit ka at ako’y matangkad.
Bulaklak ng pagmamahal.
Narciso.

Anung likot ng mga palaka!
Hindi nila iiwang mag-isa
ang salaming nagpapamalas
ng iyo at aking deliryo.

Narciso.
Ang aking pighati.
At ang sarili ng aking pighati.

[mula sa Espanyol ni Federico García Lorca]

Kuha ni Peter Griffin. Mula sa artsibo ng Public Domain Pictures.net.

Malawak na dagat ang guniguni, at ang mga alon ay tumatakbong metalikong kabayo na sinasakyan ng kaniyang katauhan. Kumikitid ang isip kapag dumadaong sa hanggahan ng tangway at tangrib, ngunit lumalawak muli tuwing binubuksan sa elektrisidad ng araw at elektridad ng hangin.

Nakatimo sa laot ang isang pulo, na maaaring nagkukubli ng pangalan ng imperyal na hukbo na nagpapahinga makaraan ang pakikipagsagupa sa dambuhalang molino. Lumalaki ang pulo sa oras na lapitan; gayunman, hindi yaon kumakain ng bangka na napapadpad sa buhanginan.

Kinakalinga ng pulo ang mangingisda, at kakalingain ng tubig ang mangingisda. Ito ang kaniyang paniniwala. Liliit nang liliit ang pulo hanggang maglaho sa pananaw ng mapagsaparalang nilalang. Iilap kahit ang dilis at butanding. Magdidilim ang paningin ng mga kanaway. Manlalamig ang kubol sa pag-iisa.

Tatalilis palayo ang mola sa kung saang bahagharing kumikinang; at sa likod nito’y nakaupo ang unggoy ng kagubatang isinisigaw ang lunggati ng kalayaan.

“Ang mga Alon,” tulang tuluyan ni Roberto T. Añonuevo. 31 Enero 2010.

salin ng mga tula ni Charles Simic
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

ANG MELON

May sariwang melon sa hardin
Napakasariwa, at pumapalatak ang kutsilyo
Habang hinihiwa iyon sa anim na bahagi.
Magbabalik sa paaralan ang mga bata.
Hindi mabubuhay ang kanilang mga ina,
Na nagpapasa ng mga platong papel,
Upang makita ang nalalaglag na mga dahon.

Natatandaan ko ang putakti, na lumipad
Papasok sa bukás na bintana,
Haling sa pagtikim ng matamis na prutas
Habang umiilag kami at nagsisisigaw,
Tinatakpan ang aming mga ulo at mukha,
At hahagikgik na uupo kapag iyon ay naglaho.

TAPÍSERÍYA

Nakabitin iyon mulang langit hanggang lupa.
Doon ay may mga punongkahoy, lungsod, ilog,
biik at buwan. Sa isang sulok, umuulan
ng niyebe sa sumusugod na kabalyeriya,
at sa kabila’y nagtatanim ng palay ang mga dilag.

Matutunghayan mo rin:
ang manok na tinangay ng tumanggong,
ang lastag na magkabiyak sa gabi ng kasal,
ang hanay ng usok, ang nanlilisik na babaeng
dumudura sa isang timba ng gatas.

Ano ang nasa likod niyon?
—Puwang, malawak na hungkag na puwang.

At sino ang nagsasalita ngayon?
—Ang lalaking tulóg na takip ang sambalilo.

Ano ang magaganap kapag siya’y nagising?
—Magtutungo siya sa barberya.
Aahitin nila ang kaniyang balbas, ilong, tainga,
at buhok, upang siya’y maging kahawig nila.

NAGAPI ANG LUNGSOD

Nagapi ang lungsod. Sumilip kami sa bintana ng bahay na binuksan ng baliw. Tumanglaw ang papalubog na araw sa ilang abandonadong makina ng kabiguan. “Natatandaan ko,” ani kung sinong tao, “kung paanong noong sinaunang panahon ang lobo’y mapaghuhunos na tao, saka maituturo iyon sa ikagagaan ng loob.”

AKO ANG HULING SUNDALONG NAPOLEONIKO

Ako ang huling sundalong Napoleoniko. Halos dalawandaang taon ang nakalilipas at umuurong pa rin ako palayo sa Moscow. Hitik sa puting punong abedul ang daan, at umaabot hanggang tuhod ang putik. Ipinagbibili ng babaeng bulag ang isang mata ang kaniyang manok, at ni wala akong damit na suot.

Patungo sa ibang landas ang mga Aleman; at ako naman ay pasalungat. Ibang daan din ang tinatahak ng mga Ruso, at kumakaway para magpaalam. May sable akong panseremonya. Ginagamit ko iyon upang putulin ang buhok, na apat na talampakan ang haba.

Kuha ng US National Oceanic and Atmospheric Administration, mula sa artsibo ng gimp-savvy.com

salin ng mga tula ng makatang Serbian Vasko Popa
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

SA NAYON NG AKING MGA NINUNO

May kung sinong yumakap sa akin
At tumitig nang may paningin ng lobo
At nagtanggal ng kaniyang sombrero
Upang masilayan ko nang lubos

Tinanong ako ng bawat tao sa daan
Alam mo ba kung paanong kadugo kita

Inangkin ng lingid na lalaki at babae
Ang mga pangalan ng mga kabataang
Lalaki at babae mula sa aking gunita

Inusisa ko ang isa sa kanila
Sabihin mo parang awa mo na
Buháy pa ba si George na Lobo

Ako ang hinahanap mo aniya
Nang may tinig mula sa ibang daigdig

Hinipo ko ang kaniyang pisngi
Habang nagmamakaawa ang titig
Sabihin mo kung nabubuhay din ako

TAGU-TAGUAN

May kung sinong nagtago sa ibang tao
Nagkubli sa ilalim ng kaniyang dila
At hinanap siya ng kalaro sa ilalim ng lupa

Nagtago siya sa noo ng kaniyang kapuwa
At hinanap ng katoto doon sa kalangitan

Nagtabing siya sa kaniyang pagkalimot
At hinanap siya ng kasama sa damuhan

Hinanap siya hinanap nang hinanap
Lahat ng sulok ay tiningnan nito
At sa paghanap ay naglaho ang sarili

ULYANING NUMERO

May isang numero noong unang panahon
Dalisay at bilog tulad ng araw
Ngunit mag-isa at labis na nag-iisa

Nagsimula itong magbulay nang sarili

Hinati at pinarami nito ang sarili
Nagbawas at nagdagdag ito ng sarili
At nanatiling nag-iisa

Huminto itong magbulay nang sarili
At ipininid ang sarili sa bilog
At maningning na kadalisayan

Sa labas nito’y naiwan ang maalab
Na bakás ng mga pagbubulay

Nagsimulang maghabulan ang bawat isa sa dilim
Upang magbukod imbes na magparami ng sarili
Upang magbawas imbes na magdagdag ng sarili

Iyan ang nagaganap sa dilim

At wala ni isang magtatanong hinggil doon
Upang pigilin ang mga bakás
At burahin yaon nang ganap

Retrato mula sa US Fish and Wildlife Service, hango sa artsibo ng gimp-savvy.com